Besmettingen in horeca: het waren er meer dan de 2,6 procent die Van Haga noemt
25 januari 2021 |
Maaike Reinhoudt
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)
Foto pxhere.com (CCC0)

“De sluiting van de horeca was volkomen onnodig, omdat slechts 2.6% van de coronabesmettingen in de horeca plaatsvond.” Dat tweette Wybren van Haga (Forum voor Democratie) op 30 december. Maar de GGD-cijfers zeggen iets anders: 2,9% (en dus niet 2,6%) van de besmettingen waarvan de GGD een mogelijke herkomst kon achterhalen was in de week waarop Van Haga zijn uitspraak baseert te herleiden tot de horeca. Bij ongeveer 80% van de besmettingen was het die week echter onbekend waar ze vandaan kwamen. Het daadwerkelijke percentage besmettingen dat in de horeca plaatsvond is daarom waarschijnlijk hoger.

Bewering

De sluiting van de horeca was volkomen onnodig: slechts 2,6% van de besmettingen vond plaats in de horeca. 

Oordeel

Waarschijnlijk onwaar

Bron van de bewering

Wybren van Haga (FvD) plaatste op 30 december 2020 de volgende tweet: 

Het bericht is inmiddels ruim 350 keer geretweet. Ook in dit filmpje op YouTube van 9 december noemde Van Haga het getal van 2,6 procent. En ook op 20 november twitterde hij ‘dat er geen enkele reden is om de horeca te sluiten, omdat slechts 2.6% van de besmettingen plaatsvond in de horeca’. 

Waarom klopt dit niet?

Het RIVM, dat elke week een rapport uitbrengt op basis van de cijfers van bron- en contactonderzoek door de GGD, zegt dit percentage van 2,6 procent niet te herkennen. Ook Van Haga zelf kan de bron van zijn bewering desgevraagd zo snel niet terugvinden. Waarschijnlijk doelt hij eigenlijk op de 2,9 procent die in de week van 29 september tot 6 oktober (vlak voor de sluiting van de horeca) gemeld werd in de wekelijkse update van het RIVM. Zie ook onderstaande grafiek.

Gemaakt met Local Focus

Het percentage dat Van Haga noemt, moet waarschijnlijk dus 2,9 in plaats van 2,6 procent zijn. Dit verschil is zo klein dat het voor de strekking van zijn argument niet uitmaakt. Wat wél uitmaakt, is zijn interpretie van het RIVM-rapport. Dat biedt namelijk geen steun voor de bewering dat 2,9 procent van het totale aantal gemelde coronabesmettingen die week plaats vond in de horeca. 

Persvoorlichter Marah Michel van het RIVM legt uit:

“In onze wekelijkse rapporten kun je zien dat bij een groot deel van de mensen met corona bron-en-contactonderzoek wordt afgenomen door de GGD.  Maar van lang niet alle besmettingen kan de GGD een mogelijke herkomst achterhalen. Bovendien moet je in de gevallen dat er wél een mogelijke herkomst bekend is, afgaan op wat mensen zeggen, wat niet altijd klopt. Dit betekent dat bij een aanzienlijk deel van de mensen onbekend is waar de besmetting is opgelopen.”

In de week van 29 september tot 6 oktober was ongeveer 2,9 procent van de besmettingen waarvan de GGD een mogelijke herkomst kon achterhalen te herleiden tot de horeca. In deze week kon de GGD echter maar van 20,2 procent van de gemelde besmettingen een mogelijke herkomst achterhalen. Dit betekent dat deze week van bijna 80 procent van de gemelde besmettingen de herkomst onbekend was.  

Sonja Kloppenburg, woordvoerder van GGD-GHOR voegt toe:

“De herkomst van de besmettingen in deze onbekende 80 procent is, zoals de term al aangeeft, onbekend. Maar het is niet ondenkbaar dat het percentage besmettingen afkomstig uit de horeca in dit ‘onbekende’ deel hoger ligt dan de 2,9 procent in het ‘bekende’ deel. Een besmetting in de horeca is namelijk lastiger te traceren dan een besmetting in de nabije kring van bijvoorbeeld familie en vrienden.”

Conclusie 

Hoeveel procent van de coronabesmettingen er vóór de sluiting van de horeca daadwerkelijk in de horeca plaatsvond, is niet met zekerheid te zeggen, omdat we van een deel van de besmettingen simpelweg niet weten waar ze vandaan komen. Het is aannemelijk dat het percentage besmettingen afkomstig uit de horeca in het ‘onbekende deel’ hoger ligt dan in het ‘bekende deel’. De bewering van Wybren van Haga is daarom waarschijnlijk onjuist.  

Op de hoogte blijven van alle factchecks van Nieuwscheckers? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief. Daarin houden we je ook op de hoogte van nieuws en onderzoek over desinformatie en factchecking.

25 januari 2021 |
Maaike Reinhoudt
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)