Minister Hoekstra heeft gelijk: Nederlandse staatsschuld relatief lager dan in de jaren na de kredietcrisis
22 januari 2021 |
Nienke Groenewoud
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)
Foto Pexels (CC0)

De Nederlandse staatsschuld loopt op vanwege het coronavirus. In 2021 lijkt de schuld over de grens van 500 miljard euro te gaan, wat een recordhoogte zou zijn. Volgens minister Wopke Hoekstra is er geen reden om bezorgd te zijn, omdat de schuld relatief gezien lager is dan in jaren in en na de kredietcrisis. Hier heeft hij gelijk in.

Bewering

Als je de Nederlandse staatsschuld afzet tegen het gezamenlijke inkomen, is deze lager dan in de jaren in en na de kredietcrisis.

Oordeel

Waar

Bron van de bewering

Op zondag 10 januari 2021 schuift Wopke Hoekstra, minister van Financiën aan bij WNL op Zondag. In het ochtendprogramma vraagt presentator Rick Nieman hem naar de huidige Nederlandse staatsschuld, die oploopt vanwege de verschillende maatregelen die de regering neemt naar aanleiding van de coronacrisis. De steunpakketten om bedrijven door de crisis te helpen, kosten al zo’n 62 miljard euro.

Hierop zegt Nieman dat de staatsschuld inmiddels op recordhoogte staat met een bedrag van meer dan 500 miljard euro. Hoekstra is het met hem eens dat de staatsschuld heel hoog is, maar beweert dat als je dit bedrag afzet tegen het gezamenlijke inkomen van Nederland, dit bedrag lager is dan in andere momenten van crisis, zoals in en na de kredietcrisis.

Waarom klopt dit?

Allereerst is het belangrijk om vast te stellen hoe hoog de Nederlandse staatsschuld precies is. De 500 miljard die Rick Nieman noemt, is volgens de redactie van WNL op Zondag afkomstig uit de Miljoenennota 2021. Op pagina 31 schat de overheid een EMU-schuld van 502 miljard in voor 2021. De EMU-schuld is de nominale schuld van de overheid, die sinds het Verdrag van Maastricht uit 1992 nooit hoger mag zijn dan 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Het bbp is het totaal van primaire inkomens dat in een land wordt verdiend.

Het Agentschap van de Generale Thesaurie, een afdeling van het Ministerie van Financiën, noemt een ander bedrag als het gaat om de Nederlandse staatsschuld. Volgens dit orgaan was de schuld op 31 december 2020 ongeveer 360 miljard euro. Waar komt het verschil van 140 miljard dan vandaan?

Volgens Jasper Meeuwissen, Hoekstra’s persvoorlichter, kloppen beide bedragen. “De 360 miljard euro van 31 december 2020 is de schuld van de Rijksoverheid, en de 500 miljard euro is de EMU-schuld voor 2021”, vertelt hij. “De EMU-schuld is het totaal van de uitstaande leningen van de gehele collectieve sector. Daaronder vallen het Rijk, lokale overheden en sociale fondsen. Dat noemen we ook wel de overheidsschuld, en dus niet de staatsschuld.” De staatsschuld is dus het bedrag van 360 miljard.

Voor de factcheck wordt uitgegaan van het bedrag van 500 miljard. Dat is een recordhoogte vergeleken met voorgaande jaren, zoals te zien in onderstaande grafiek.

Die keuze voor het bedrag van 500 miljard heeft verschillende redenen. Allereerst is het de schuld die is voorspeld voor 2021, en waar Hoekstra mee akkoord ging in het gesprek met Rick Nieman. Daarnaast is het de EMU-schuld die elk jaar door de overheid wordt afgezet tegen het bbp van Nederland. Zo kan er berekend worden of dit wel of niet over de vastgestelde grens van 60 procent heen gaat.

“Natuurlijk zal het afhangen van de ontwikkelingen van het coronavirus en hoeveel verder de schuld in euro’s oploopt, maar volgens het Agentschap zal de EMU-schuld in 2021 rond 59% van het bbp zijn”, meldt Meeuwissen. In onderstaande grafiek is dit bedrag afgezet tegen de percentages van de jaren in en na de kredietcrisis, die begon in de zomer van 2007 en een hoogtepunt bereikte in 2008. In de jaren hierna liepen de gevolgen van de crisis door, zoals te zien is aan de oplopende staatsschuld.

Met een schuld van 59 procent van het bbp in 2021 is dit bedrag aanzienlijk lager dan in de jaren tussen 2010 en 2016, toen de gevolgen van de kredietcrisis duidelijk te zien waren. De schuld van 2021 is relatief gezien iets hoger dan die in 2008 en 2009, met respectievelijk 54,7 en 56,8 procent, maar dit is eigenlijk verwaarloosbaar.

Conclusie

Een schuld van 500 miljard euro is inderdaad lager dan in de jaren van en na de kredietcrisis als je dit afzet tegen het gezamenlijke inkomen van Nederland. De bewering van Wopke Hoekstra is dus waar.

Op de hoogte blijven van alle factchecks van Nieuwscheckers? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief. Daarin houden we je ook op de hoogte van nieuws en onderzoek over desinformatie en factchecking.

22 januari 2021 |
Nienke Groenewoud
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)