Ja, twee derde van Nederland wordt gebruikt voor landbouw – als je het water niet meetelt
14 januari 2021 |
Kim Bakker
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)
Foto: Eduard Bezembinder, via Flickr CC BY-NC 2.0

De Partij voor de Dieren noemt het zonder bronvermelding in haar verkiezingsprogramma : twee derde van de Nederlandse grond wordt gebruikt voor landbouw. Hoewel in een publicatie van het CBS over dit onderwerp een lager percentage wordt genoemd, klopt de bewering wel. Landbouwgrond beslaat namelijk 54% van het totale oppervlak en 66,4% van het totale oppervlak exclusief water.

Bewering:  Twee derde van alle grond in Nederland wordt gebruikt voor landbouw.

Oordeel: waar

Bron van de bewering

De Partij voor de Dieren ziet kansen voor de woningmarkt, zo blijkt uit haar verkiezingsprogramma. Ruimte is er volgens de partij genoeg, mits we landbouwgrond opofferen. Op pagina 74 stelt de partij zonder bronvermelding dat ’’maar liefst twee derde van alle grond in Nederland wordt gebruikt voor landbouw’’.

De bewering bleef niet beperkt tot het verkiezingsprogramma: op de dag van de presentatie haalde de uitspraak het Algemeen Dagblad  en wijdde lijsttrekker Esther Ouwehand er een tweet aan. Het getal komt ook terug in eerdere publicaties van onder andere het Compendium voor de Leefomgeving , de Volkskrant en Algemeen Dagblad.

Waarom klopt dit?

CBS: 54% van het totale oppervlak is landbouwgrond
Volgens de persafdeling van de Partij voor de Dieren is de bewering gebaseerd op data van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS). Maar een eerste duik in de cijfers van het CBS bevestigt dat nog niet direct. De recentste cijfers , uit 2015, laten zien dat het totaal agrarisch terrein in Nederland op dat moment 2 236 317 hectare telde, terwijl het totale oppervlakte van Nederland 4 154 303 hectare besloeg. Dat maakt 54%.

Dat percentage wordt bevestigd in een CBS-publicatie uit 2018 . Daarin stelt het CBS dat in 2015 ruim twee derde van de oppervlakte van Nederland in gebruik was als groene ruimte (68%), waarvan het grootste deel als agrarisch terrein (54% van het totaal). Dit is stabiel gebleven ten opzichte van 2012, zo blijkt uit een eerder artikel uit 2016 .

66,4% zónder water
CBS-woordvoerder Cor Pierik rekent Nieuwscheckers voor dat het aandeel wel degelijk klopt, mits het wateroppervlak van het totaal wordt afgetrokken. Dat leidt dan tot een aandeel van 66,4% landbouwgrond in Nederland, ongeveer twee derde. Reken je het wateroppervlak wel mee? Dan kom je uit op het percentage van 54% dat het CBS zelf communiceert.

Ter verduidelijking: met wateroppervlak bedoelt het CBS wateroppervlak dat breder is dan 6 meter. Smallere slootjes worden meegeteld bij het gebied waar ze doorheen lopen.

Beide percentages kloppen
Waarom noemt het CBS het percentage van 54% in het persbericht dat in 2018 naar buiten werd gebracht? Woordvoerder Cor Pierik benadrukt dat het CBS zo objectief mogelijk is: ’’In het artikel uit 2018 staat de vraag centraal: wat zie je als je van bovenaf naar Nederland kijkt? Dan is het antwoord 54% landbouwgrond.’’

Maar hij vindt het percentage van 66,4% zeker niet verkeerd of misleidend. ’’Het is misschien zelfs wel relevanter. Op water kun je niet bouwen of verbouwen. Voor de Partij voor de Dieren is het percentage landbouwgrond van de bebouwbare grond dat wat er toe doet om hun punt te maken.’’

Conclusie

Het klopt dat van het totale oppervlak van Nederland, exclusief water, twee derde in gebruik is als landbouwgrond. Het percentage van 54% dat in publicaties van het CBS wordt genoemd, gaat over het aandeel landbouwgrond als percentage van de totale oppervlakte inclusief water.

Op de hoogte blijven van alle factchecks van Nieuwscheckers? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief. Daarin houden we je ook op de hoogte van nieuws en onderzoek over desinformatie en factchecking.

14 januari 2021 |
Kim Bakker
Masterstudent Journalistiek en Nieuwe Media (2020/2021)