Blue Monday is niet de somberste dag van het jaar, maar een marketingstunt

Blue Monday is de meest sombere en depressieve dag van het hele jaar.

Onwaar

Op maandag 19 januari worden in Nederland allerlei activiteiten georganiseerd omdat het dan Blue Monday is. Zo kan je her en der in het land meedoen aan de Blue Monday Run. In lokale media vind je aankondigingen voor deze serie hardloop- en wandelevenementen, van Assen tot  Barendrecht, van Utrecht tot Uden. 

Ook melden lokale media dat je als remedie voor Blue Monday naar een theatervoorstelling in Maassluis kan van cabaretière Marjolijn van Kooten en dat de band Mannen van Stavast uit Hoorn de strijd tegen Blue Monday aanbindt met de single ‘Vijf seizoenen’.

In al deze berichten staat Blue Monday – de derde maandag van januari – in soortgelijke termen omschreven: ‘de zwaarmoedigste dag van het jaar’, ‘de meest deprimerende dag van het jaar’ en ‘de meest depressieve dag van het jaar’. 

Ook in eerdere jaren verschenen berichten over Blue Monday. Vorig jaar publiceerde De Nationale Zorggids een serie tips om de ‘meest sombere dag van het jaar’ te doorstaan. Ook de redactie van entertainmentwebsite NSMBL gaf ‘fijne’ tips om de deprimerendste dag van het jaar door te komen.  De West-Brabantse nieuwssite ZuidWestUpdate vroeg zich af hoe je de meest deprimerende dag van het jaar overleeft. De NOS schreef iets voorzichtiger: “deze ‘blue monday’ ervaren sommigen als de deprimerendste dag van het jaar”.

De term ‘Blue Monday’ is twintig jaar geleden bedacht door de Britse psycholoog Cliff Arnall. Hij verzon in 2005 een theorie die suggereerde dat de derde maandag van januari de meest depressieve dag van het jaar is. Hij bedacht een formule om deze dag te berekenen, waarin hij  factoren verwerkte als het weer, de schuldenlast en de verstreken tijd sinds de feestdagen.

Arnall deed dit in opdracht van het Britse reisbureau Sky Travel, dat de term Blue Monday muntte als meest depressieve  dag van het jaar, om mensen te verleiden zonvakanties te boeken. Een marketingstrategie dus. 

De formule is ontkracht door verschillende psychologen en experts. Volgens hen is er geen enkel bewijs voor het concept en zijn de factoren in de formule moeilijk te meten. 

Al in 2010 nam Arnall zelf in de Britse krant The Telegraph afstand van het idee dat er een specifieke dag in het jaar zou zijn die het meest depressief is. Ook riep hij mensen op  om niet somber te zijn als gevolg van een dag op de kalender, maar juist actie te ondernemen, zoals vrienden maken of een nieuwe hobby vinden.

Hoewel het onzin is om een specifieke dag aan te wijzen als depressiefste van het jaar, een winterdepressie of winterdip bestaat wel degelijk. Door een gebrek aan zonlicht kan je lichaam in de war raken en melatonine blijven aanmaken: een stof die je slaperig maakt. Daardoor kunnen mensen zich slaperig, vermoeid en somber voelen. In het voorjaar verdwijnt dit weer, schrijft het UMCG.

De eerder genoemde Blue Monday Run wordt georganiseerd om aandacht te vragen voor mensen die last hebben van depressie en somberheid. Initiatiefnemer is MIND, een organisatie die zich inzet voor het verbeteren van de psychische gezondheid. Op de website wordt uitgelegd dat Blue Monday eigenlijk onzin is, maar dat MIND de dag — juist vanwege de brede media-aandacht — benut om mensen bewust te maken van depressie en het belang van lichaamsbeweging te promoten. 

Onder de hashtag #vanblauwnaargroen organiseren natuur- en gezondheidsorganisaties (zoals Staatbosbeheer, Alles is Gezondheid en Wandelcoaches) ook allerlei activiteiten op Blue Monday om mensen in beweging en naar buiten te krijgen. Wederom om hun geestelijk welzijn te verbeteren.

Zo werd het verzonnen marketingconcept van een reisbureau om zonvakanties te verkopen een middel om mensen te motiveren om in beweging te komen.

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat de derde maandag van januari de meest depressieve dag van het jaar is. Blue Monday is bedacht door een reisbureau om  zonvakanties te verkopen. Inmiddels heeft de term brede bekendheid en wordt door diverse organisaties aangegrepen om aandacht te vragen voor mentaal welzijn.