Deze foto van de laatste momenten van ayatollah Ali Khamenei is bewerkt

Een foto toont camerabeelden van de laatste momenten van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei.

Onwaar

Op 28 februari voerden de Verenigde Staten en Israël gezamenlijk aanvallen uit op Iran, het begin van de oorlog die op dit moment nog voortduurt. Op diezelfde dag kwam de Iraanse leider Ali Khamenei om bij een bombardement van de Verenigde Staten en Israël en een week later werd hij opgevolgd door zijn zoon Mojtaba Khamenei als opperste leider van Iran.

Op 26 maart begon op sociale media, inclusief X, Youtube, Facebook en Instagram, een foto te circuleren van Ali Khamenei. De foto zou gemaakt zijn door een camera in zijn kamer en toont dat hij de Koran leest, zogenaamd minuten voordat hij vermoord werd. Volgens de tekst bij posts op X en Facebook, die honderdduizenden tot miljoenen keren bekeken zijn, is de foto vrijgegeven door Iraanse staatsmedia.

Bij een post met de foto op Facebook wordt beweerd dat de oorsprong van de foto niet geverifieerd is en dat hij met AI gegenereerd is. Ook de Engelstalige, Indiase nieuwswebsite WION schrijft dat de oorsprong van de foto niet te achterhalen is. Op de website en het officiële X-account van Press TV, het Iraanse nieuwsnetwerk dat de foto gedeeld zou hebben, vinden we hem niet terug. Een aantal posts beweert ook dat berichten met de foto na publicatie weer verwijderd zijn. 

Als we de foto door AI-beeldcheckers als ZeroGPT en Image Whisperer halen, dan oordelen ze dat de foto (waarschijnlijk) echt is. De detectoren geven wel wisselende maten van vertrouwen van hoe zeker ze zijn van dat oordeel.

In de linkerbovenhoek van de foto is een tijdstempel te zien, waaruit blijkt dat de foto precies om tien over half tien ‘s ochtends genomen zou zijn. Dat komt overeen met berichtgeving over de bombardementen die hebben geleid tot de dood van Khamenei. Trouw schrijft dat die rond kwart voor tien plaatsvonden. De Qatarese nieuwsorganisatie Al Jazeera schrijft dat Khamenei zich in een apart gebouw bevond van zijn legerleiding toen de bombardementen zich voltrokken rond tien over half tien. Dat de foto 23 minuten voor zijn dood genomen is, zoals we lezen bij WION, klopt waarschijnlijk dus niet. En posts op sociale media die beweren dat Khamenei overleed op 1 maart hebben het ook mis: hij overleed op 28 februari.

Op X lezen we onder bepaalde posts verder dat de foto veel gelijkenissen vertoont met een serie foto’s van eind 2023. Hier zien we Khamenei terwijl hij de familie van Qasem Soleimani ontmoet, een generaal van de Iraanse Revolutionaire Garde die in 2020 door de Verenigde Staten werd vermoord. De ontmoeting vond plaats in het teken van de vierde verjaardag van zijn dood.

Khamenei zit hier in een kamer die veel gelijkenissen vertoont met de kamer in de foto van zijn zogenaamde laatste momenten. Het meubilair is hetzelfde en de foto’s op de achtergrond van Ruhollah Khomeini, de voorganger van Khamenei, en Soleimani komen ook overeen. Het is  opmerkelijk dat de foto van Soleimani te zien is op de foto van Khamenei’s zogenaamde laatste momenten, aangezien er eind februari geen herdenking van Soleimani’s dood was, die in januari plaatsvond.

Verder valt op aan de foto die rondging op sociale media dat de kleur van de vloerbedekking veranderd is sinds 2023, dat de kussens van de bank een andere print hebben gekregen en dat een klein gordijn is verplaatst van een plek van de muur naar een andere plek die meer naar links is. 

Ook zou het voor Khamenei onmogelijk moeten zijn om de Koran vast te houden op de manier waarop hij dat doet in de foto. In 1981 raakten zijn rechterarm en hand verlamd door een bombardement.

De foto is waarschijnlijk dus bewerkt, waardoor Khamenei zijn Koran wel met zijn rechterhand vast kan houden, de kleur van zijn vloer en bankkussens veranderd zijn, gordijnen versprongen zijn, hij naast een foto zit van een generaal die zes jaar eerder was overleden en de foto op exact tien voor half tien genomen was. Of de foto met AI bewerkt is of een fotobewerkingsprogramma als Photoshop is lastig te zeggen.

De oorsprong van de foto waarop de laatste momenten van Ali Khamenei te zien zouden zijn, is niet te verifiëren. Maar overeenkomsten met een serie foto’s uit 2023 en onvolkomenheden wijzen er op dat de foto bewerkt is, met AI of een fotobewerkingsprogramma. Hij toont in ieder geval niet Khamenei’s laatste momenten.