Let op: Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie. Lees hier over onze werkwijze.
Bewering
Dealers geven door vuurwerk af te steken signalen aan hun klanten over de verkrijgbaarheid van drugs.
Oordeel
Onwaar
Bron van de bewering
‘Veiligheid en openbare orde’ was een van de thema’s in het lokale lijsttrekkersdebat in Hoogeveen op 10 maart. Het debat is terug te kijken op YouTube. Vincent Vos onderschreef de stellingen van de presentator dat de openbare ruimte lijkt op een jungle, dat ondermijning terrein wint en dat de jeugd wordt geronseld voor criminele activiteiten. Vos gaf een voorbeeld:
Wij vinden het zeker heel erg belangrijk, want we zien gewoon steeds meer, bijvoorbeeld als het gaat om het gebied van drugscriminaliteit, zien we dat het steeds meer terrein wint. Je hoeft alleen maar ‘s avonds door Hoogeveen te lopen of als je thuis zit dan hoor je vaak van die knallen, nou dat betekent gewoon dat er weer drugs neergelegd is op een bepaalde plek. Dat vinden wij totaal niet wenselijk en daar moet echt tegen opgetreden worden.
‘Dat is gewoon een fabeltje’, reageerde GroenLinks-PvdA-lijsttrekker Stan van Eck. ‘De politie ontkent dat, dat is gewoon niet waar.’
De uitspraak van Vos en de repliek van Van Eck kregen ook een plaats in een NRC-reportage (14 maart) over de gemeenteraadsverkiezingen in Hoogeveen, die Vos vier maal heeft gedeeld via zijn X-account (archief).
Waarom dit onwaar is
Het verhaal over vuurwerkknallen en drugsdealers doet al langer de ronde in Noord-Nederland en onder lokale politici. In januari 2025 stelde de Fryske Nasjonale Partij er vragen over in de gemeenteraad van Noardeast-Fryslân. Na onderzoek lieten burgemeester en wethouders weten dat daar geen bewijs voor bestond: ‘Wy hawwe dit geroft wol heard mar hawwe net fêststelle kinne oft dit ek echt wier is.’
In september vorig jaar zei fractievoorzitter Linda Visser van Lokaal Sociaal in het Groningse Uithuizen tegen het Dagblad van het Noorden: ‘Onze fractie ontvangt al langere tijd signalen van inwoners over onrust en overlast door een groep jongeren in de buurt.’ Het ging onder meer om ‘het gebruik van harde vuurwerkknallen in de avond om de aanwezigheid van dealers aan te kondigen’.
De politie Noord-Nederland is bekend met het verhaal – maar uitsluitend als onbewezen gerucht, meldde de Leeuwarder Courant in november. Twee jaar eerder was het verhaal al gedebunkt in De Stentor. Joanneke Sanderman, wijkagent in het Twentse Wierden:
Het is een broodjeaapverhaal. Dealers vinden hun klanten vast en zeker op een specifieke manier, maar niet via vuurwerk. Hoe weet je welke knal voor welke dealer geldt? En hoe weet je überhaupt waar je moet zijn als je een knal hoort? De knal kan namelijk overal vandaan komen.
Oud en internationaal
In 2004 deed het vuurwerkgerucht al de ronde in Australië, waar het werd ontkend door de politie. In een versie van het verhaal was zelfs sprake van een code waarin één knal betekende: ‘De drugs zijn binnen!’ en twee knallen: ‘Vandaag geen drugs.’
Sindsdien dook het ook op in het Verenigd Koninkrijk, waar het in oktober 2021 onderwerp van gesprek was in het Lagerhuis. In Frankrijk klaagden inwoners van Grenoble en Marseille over de vermeende signalen van drugsdealers. De afgelopen jaren circuleerde het gerucht ook in Italië, waar als bron vaak Gomorrah wordt genoemd, de tv-serie over de Napolitaanse maffia naar het gelijknamige boek van Roberto Saviano. In het vierde seizoen (2018) zien we vuurwerk boven de wijk Secondigliano: ‘De drugs zijn gearriveerd.’
Conclusie
Nee, er is geen bewijs dat knallen van vuurwerk in Hoogeveen en andere Nederlandse plaatsen signalen zijn van drugshandelaars. Dit is een internationaal verbreid broodjeaapverhaal. Vincent Vos heeft niet gereageerd op een verzoek om commentaar.
