Grok, de chatbot van X: factcheckhulp met duistere kanten

Grok is een chatbot en AI-assistent, gelanceerd door xAI in november 2023. De chatbot is geïntegreerd in het platform X, maar heeft ook een eigen website en mobiele app. Grok heeft zijn naam hoogstwaarschijnlijk te danken aan een sciencefictionboek uit 1961, Stranger in a Strange Land, van Robert Heinlein. De hoofdpersoon gebruikt ‘grokken’ (’to grok’) voor: iets intuïtief en diepgaand begrijpen. De chatbot is volgens xAI meer dan een gewone chatbot, maar een tool om de mensheid te helpen in de zoektocht naar begrip en kennis. X noemt Grok ‘jouw humoristische AI-assistent’, die nuttige antwoorden geeft ‘met een vleugje humor en een snufje rebellie’.

Grok is gratis voor alle gebruikers van X. Betalende leden van X Premium, X Premium+ en SuperGrok krijgen meer mogelijkheden. SuperGrok kost voor individueel gebruik $30 per maand en dan kun je onder andere (meer) afbeeldingen en video’s genereren, langere gesprekken voeren en je krijgt vroegtijdig toegang tot nieuwe functies.

Grok kan vragen beantwoorden, problemen oplossen, brainstormen, afbeeldingen genereren, chatten, e-mails opstellen en nog meer. Grok biedt ook een visuele modus en spraakbediening genaamd Grok Vision en Grok Voice: de chatbot herkent wat de smartphone ziet en hoort. Gebruikers kunnen vervolgens realtime vragen stellen over hun omgeving. Dit is mogelijk in meer dan 100 talen.

Grok is een large language model (LLM), dat is een techniek binnen AI die teksten en opdrachten kan interpreteren en vervolgens nieuwe teksten kan genereren. Het model is getraind op grote hoeveelheden openbaar beschikbare bronnen en datasets, die geselecteerd zijn door menselijke beoordelaars. Zo leert het computermodel om zelfstandig patronen te ontdekken in tekstdata, zoals encyclopedieën, wetenschappelijke artikelen en boeken, en om andere data te vinden op het internet. 

De training van Grok is anders dan andere chatbots. Grok heeft direct toegang tot berichten op X, waardoor het platform beweert dat Grok realtime kennis van de wereld heeft. Ook heeft Grok minder inhoudelijke restricties dan andere chatbots, zoals ChatGPT of Claude. ChatGPT is bijvoorbeeld getraind om verboden inhoud te weigeren, zoals seksuele, gewelddadige of extremistische content. Musk beweert dat Grok zoekt naar de maximale waarheid en op deze manier de vrijheid van meningsuiting ondersteunt. 

LLMs zijn echter zo betrouwbaar als het ‘dieet’ dat ze krijgen, volgens dit artikel van Deutsche Welle. Hiermee wordt bedoeld dat als de ingevoerde trainingsdata aan bronnen niet betrouwbaar en kwalitatief goed zijn, dan zijn de antwoorden dat waarschijnlijk ook niet. Binnen de computerwetenschap noemen ze dit ook wel ‘garbage in, garbage out’.

Grok wordt ook ingezet voor factchecken. Gebruikers vragen massaal: ‘@Grok is this true?’ Maar dit betekent niet dat de chatbot altijd het juiste oordeel velt. Grok wint het op snelheid van menselijke factcheckers en maakt factchecken toegankelijk, maar het oordeel van Grok kwam in een test van 100 posts maar voor 54,5% van de gevallen overeen met dat van menselijke factcheckers. 

Een rapport van DFRLab uit 2025 bevestigt dat Grok verificatietaken niet altijd correct uitvoert. Onderzoekers analyseerden 130.000 berichten over het 12-daagse conflict tussen Iran en Israël om te zien hoe gebruikers de chatbot inzetten en hoe Grok hierop reageerde. Bij een AI-gegenereerde video van een verwoest vliegveld in Tel Aviv met miljoenen weergaven werd Grok werd meer dan 300 keer getagd. De antwoorden varieerden enorm en waren inconsistent: soms reageerde de chatbot binnen dezelfde minuut om de echtheid van de video te ontkrachten of te bevestigen. In andere reacties wist Grok niet het juiste vliegveld aan de video te koppelen of hallucineerde hij de zichtbare tekst in de video. 

Volgens Angie Holan van de internationale factcheckersorganisatie IFCN is het vooral schadelijk dat Grok goed is in het genereren van teksten die klinken als een menselijk antwoord. Hierdoor klinken reacties van AI-assistenten natuurlijk en authentiek, terwijl ze ondertussen foute informatie kunnen geven. Een andere valkuil is dat de informatie die Grok levert publiek is. Daardoor kan onjuiste informatie zich makkelijk verspreiden: waar de ene gebruiker doorheeft dat een antwoord niet klopt, kan een ander hetzelfde antwoord lezen en het wél als waarheid aannemen.

Grok heeft kritiek gekregen vanwege zijn vermeende (rechtse) politieke partijdigheid en vanwege het genereren van antisemitische uitspraken.

De New York Times deed onderzoek naar de verschillende updates die Grok onderging,  waarna de chatbot meer rechts-georiënteerde antwoorden gaf. Ook dit artikel zag dat Grok meer rechts-georiënteerd was getraind, vergeleken met drie andere chatbots. 

Een voorbeeld hiervan is dat Grok een update had gekregen die er volgens Musk voor zou zorgen dat Grok niet meer de traditionele media zou na-papegaaien. 

Na deze update in juli 2025 had Grok plots extremistische en antisemitische berichten geplaatst. Dit gebeurde enkele dagen nadat Grok een update had ontvangen waardoor de chatbot minder ‘woke’ en  politiek correcte antwoorden ging produceren. Musk vond dat Grok te veel steunde op links-georiënteerde bronnen en legacy media en dat de update de chatbot vrijer en beter zou maken. Het bedrijf achter Grok reageerde dat zij op de hoogte waren van de ongepaste berichten en eraan gingen werken om deze te verwijderen en Grok te verbeteren. Ook Elon Musk verwees naar de extreme berichten waarin Grok zichzelf “MechaHitler” noemde en zei dat ze selectiever werden met de trainingsdata.

Desondanks bleek eind januari 2026, een half jaar later, dat Grok alsnog het vaakst antisemitische uitdrukkingen accepteert in vergelijking met vijf andere LLM’s, zag de Joodse internationale organisatie Anti-Defamation League (ADL). Dit toont dat de chatbot verre van onbevooroordeeld is, hoewel Musk in 2023 al actie ondernam om Grok politiek neutraler te maken.

In 2026 ligt de aandacht vooral bij een ander issue dan politiek en racisme: Grok kwam onder vuur na opvallend veel verzoeken aan de chatbot om mensen op foto’s uit te kleden. Op 2 januari dit jaar waren het 199,612 individuele verzoeken. Gebruikers vroegen de chatbot iemand uit te kleden op een foto zonder dat deze persoon toestemming heeft gegeven. Daarnaast genereerde Grok een stroom aan seksuele deepfakes. Center for Countering Digital Hate (CCDH) noemde Grok een machine van seksueel misbruikmateriaal. 

Daarbij komt dat minderjarigen slachtoffer zijn. In elf dagen waren er vermoedelijk 23.000 beelden waarop minderjarigen werden getoond, van de totaal 3 miljoen gegenereerde seksueel grensoverschrijdende afbeeldingen. Elke 41 seconden produceerde Grok een seksueel getint beeld van een minderjarige, schrijft The Guardian.  

Nadat Grok AI-beelden had gegenereerd van minderjarigen, spoorde een gebruiker Grok aan om excuses aan te bieden:

Elon Musk plaatste een bericht op X dat illegale content genereren met Grok dezelfde gevolgen heeft als het uploaden ervan.

De ophef is begrijpelijk, maar niet altijd terecht, schrijft Trouw. Grok voert namelijk simpelweg de opdrachten uit die aan de chatbot worden gegeven. Uitkleedtools werden eerder al op het darkweb gebruikt, via Grok werden ze alleen toegankelijker. Grok heeft actie ondernomen: de functie om beelden te genereren en te bewerken is inmiddels alleen beschikbaar voor betalende gebruikers. 

Ook riepen deze maand honderd internationale organisaties op tot een verbod op het gebruiken, verspreiden en verkopen van AI-uitkleedsoftware. Daarnaast is de Europese Commissie eind januari een onderzoek gestart naar X, specifiek naar Grok. Dit onderzoek bekijkt of Grok de Europese digitale wetgeving overschrijdt. Al eerder ontving X een boete van 120 miljoen euro voor o.a. het niet nakomen van transparantieverplichtingen en misleidende verificatievinkje.

Het gebruik van Grok vraagt om extra voorzichtigheid. Hoewel Grok veelvuldig wordt ingezet voor factchecks blijken zijn antwoorden minder betrouwbaar dan die van menselijke factcheckers. Daarnaast zorgde de chatbot voor controverse: zo werd Grok beschuldigd van een vermeende politieke partijdigheid richting rechts en van het genereren van seksueel expliciet materiaal. Tegen de achtergrond van deze controverses onderzoekt de Europese Unie momenteel of Grok voldoet aan de geldende digitale wetgeving.