Foto’s coronaslachtoffers niet hergebruikt door nieuwsmedia
17 april 2020 |
Peter Burger
Coördinator van Nieuwscheckers. Universitair docent aan de Universiteit Leiden.
screenshot uit tweet van @SallyKP, 4 april 2020

Complotdenkers beschuldigen nieuwsmedia er ten onrechte van foto’s van dezelfde persoon te gebruiken als portretten van verschillende coronaslachtoffers om de omvang van de pandemie te overdrijven. Een foto van een Portugese jongen zou bijvoorbeeld ook gebruikt zijn voor een Belgisch meisje. Deze beschuldigingen bleken onwaar: nieuwsmedia hebben geen valse voorstelling van zaken gegeven. Wel zijn enkele foto’s door pulpnieuwswebsites en socialemediagebruikers onjuist gebruikt.

Bewering

Nieuwsmedia gebruikten dezelfde foto als portret van drie verschillende jonge slachtoffers van het coronavirus, en een Amerikaan van 69 werkte volgens het ene bericht bij de politie en volgens het andere aan een universiteit.

Oordeel

Onwaar

Bron van de bewering

Op 4 april beweerde een tegenstander van vaccinaties op Twitter dat dezelfde foto van een jongen was gebruikt voor drie verschillende jonge slachtoffers van COVID-19 uit drie verschillende landen: een Portugese en een Engelse jongen en een Belgisch meisje. Haar tweet werd meer dan 3.800 maal doorgestuurd en ontving 4.600 likes.

screenshot Twitter, 16 april 2020

Op 8 april verscheen de beschuldiging ook op de Nederlandse complotsite Niburu, in een artikel dat begint met de woorden: ‘Het niet bestaande virus dat nu de hele wereld in haar grip houdt […]’. Het stuk van Niburu werd een dag later overgenomen door samenzweringssite JDreport. Niburu beweert onder meer dat voor een van de slachtoffers, Ismail Mohammed Abdulwahab uit Brixton, nóg een foto is gebruikt, en wel die van een jongen die al in 2017 overleed.

Enkele dagen later verscheen een soortgelijke beschuldiging: Amerikaanse nieuwsmedia zouden dezelfde man voorstellen als een politieman uit Milwaukee en als een hoogleraar aan de Universiteit van Memphis.

Screenshot Twitter (14 april 2020)

Waarom klopt dit niet?

De beschuldigingen betreffen twee gevallen: die van een jongen en die van een oudere man. We behandelen ze in die volgorde.

Vitor Godinho, Ismail Mohamed Abdulwahab en Conor Wilmot

Op 29 maart overleed Vitor Godinho uit Portugal, 14 jaar oud, aan COVID-19. Zijn foto is ook te zien in de screenshots over een overleden Belgisch meisje en over een jongen uit Brixton, Ismail Mohamed Abdulwahab. Het bericht over het (naamloze) Belgische meisje van 12 staat in de Daily Express. Dat bericht bevat óók een foto van Vitor Godinho, maar diens naam staat ook in het bijschrift. Het screenshot over de 13-jarige Ismail uit Brixton bevat inderdaad abusievelijk de foto van Vitor Godinho uit Portugal. Het gaat hier echter niet om een nieuwsbericht, maar om een socialemediabericht, dat eindigt met de islamitische oproep: ”PLEASE share this and start a prayer chain for Ismail. May GOD rest his soul in PEACE. AMEEN.’ In die vorm is het te vinden op Facebook.

Over Ismail Mohamed Abdulwahab zijn geen nieuwsberichten gepubliceerd met zijn echte portretfoto. Wel werd bij verschillende berichten – zoals op Nieuws.Marokko.nl – bij vergissing een foto geplaatst van de 13-jarige Conor Wilmot uit Ierland, die in 2017 overleed.

Screenshot Nieuws.Marokko.nl. De foto is niet die van Ismail Mohamed Abdulwahab, maar van Conor Wilmot, overleden in 2017.

Kortom: hoewel pulpnieuwssites en gebruikers van Facebook en Twitter foto’s van Vitor Godinho en Conor Wilmot per abuis aan andere overleden kinderen hebben gekoppeld, zijn deze fouten niet gemaakt door mainstream nieuwsmedia. De beschuldigingen door Niburu en anderen zijn onterecht.

Lenard Wells

Het andere geval van (vermeende) persoonsverwisseling is een stuk simpeler. Hoe kan een foto van dezelfde man in twee verschillende berichten staan, over een ’69-year-old retired Milwaukee police lieutenant’ en over een ‘University of Memphis professor’, beide overleden aan COVID-19? Je hoeft geen Sherlock Holmes te zijn om het te raden: Lenard ‘Lenny’ Wells werkte het grootste deel van zijn leven bij de politie van Milwaukee en doceerde na zijn pensioen strafrecht aan de universiteit van Memphis. Hij overleed op zijn 69e aan het coronavirus.

Conclusie

Beschuldigingen dat mainstream nieuwsmedia foto’s van coronaslachtoffers Vitor Godinho (14) en Lenard Wells (69) hebben hergebruikt voor andere overledenen zijn onwaar.

17 april 2020 |
Peter Burger
Coördinator van Nieuwscheckers. Universitair docent aan de Universiteit Leiden.